Social TV: een inleiding

Sociale TV: het einde van de omroep als omroep?

Door Peter Olsthoorn.

Sociale TV: het einde van de omroep als omroep?

Interactiviteit begon natuurlijk gewoon met steeds oeverlozer zappen. Daar kwam sms voor de buis bij, maar internet brengt de werkelijke verandering. TV wordt (weer?) sociaal. Voor hoeveel mensen en hoe intensief, dat moet de tijd leren. Maar de boeiende toepassingen van 'genetwerkt’ tv kijken buitelen over elkaar heen.

Zelfs minister Ronald Plasterk nam een vlucht naar voren: over vijf jaar is het gedaan met de huidige lineaire omroep. Maar de toekomst voorspellen is niet zo heel moeilijk, wel de weg daarheen. Want een aantal ontwikkelingen komt bijeen en ongewis is welke invloed ze op elkaar hebben:

• Meer en meer uitgesteld kijken. Uitzending Gemist is een geweldige hit, ofschoon met een marktaandeel van minder dan 3 procent nog gering. Ook digitale kanalen;
• Conversatie rond programma's, op websites van de omroepen maar in toenemende mate via Hyves, Facebook en Twitter. Zo mogelijk wordt dat gekoppeld.

Dit is de essentie van de onderwerpen waarover boeken te schrijven zijn. De ontwikkelingen staan enigszins haaks op elkaar: voor conversatie zoals via Twitter is gelijktijdig kijken min of meer een voorwaarde. Natuurlijk kunnen kijkers er ook achteraf hun plasje overheen laten lopen en gewoon aansluiten in de rij opmerkingen.

Deze woorden klinken wat badinerend, wat dient als aanzet tot de discussie tijdens het Cross Media Café van 27 april a.s. Immers, in de hierna volgende verhalen over de verschillende omroepen en hun initiatieven in 'sociale televisie' wordt gemakkelijk het woord 'verrijking' gebruikt: het niveau van kijkervaringen gaat omhoog. In plaats van een uitroepteken kun je er ook een vraagteken bij plaatsen. Genieten we meer van DWDD, Radar, Barcelona-Arsenal, Boer Zoekt Vrouw en Peter R. de Vries als we ondertussen kunnen kunnen babbelen, widgets kunnen plaatsen op Hyves en Facebook en op YouTube fragmenten kunnen zien, doorsturen en becommentariëren?

In die vraag klinkt wat conservatisme door: zo van vroeger waren we als kind tevreden met een speeltuin met glijbaan, zijn kinderen nu gelukkiger in een achtbaan?

Het antwoord is waarschijnlijk 'nee', maar de markt schrijft voor dat als SixFlags een volgende superdesuper achtbaan heeft De Efteling en Duinrell sukkels worden in publieksogen indien ze qua sensatie niet in de pas blijven lopen.

Bovendien haken de makers van consumentenelektronica aan met televisies die met een netwerkkabel en/of wifi met internet worden verbonden: de Philips Net TV passeerde al bij Immovator en bracht een debat op gang vanwege het eigen portaal met partners en beoogde commerciële exploitatie  door Philips.

Samsung kwam met Internet@TV, begon met een intensieve samenwerking met Yahoo maar brengt nu in een Nederlands partnerprogramma ook Hyves, Funda en TVgids.nl naar de televisie. Sony geeft Blu-ray spelers en Bravia tv's een ontsluiting voor internet en gaat zelf in de weer met content. Laten we niet vergeten dat veel spelcomputers als internet en tv kijken combineren. De grote vraag blijft overigens hoeveel interactiviteit de bankzitter wenst.

Boeiend wordt de vraag of er bij de aangekondigde bezuinigingen op de publieke omroep  geld zal blijven vloeien naar toegevoegde conversatie. Of gaat dat bij voorkeur naar topcreativiteit, dus naar makers die miljoenen mensen weten te boeien en binden zonder dat het netwerk verrijking of 'verrijking' biedt?

Het kan ook samengaan met de toepassing van sociale media voor de opzet van programma's, in de vorm van crowd sourcing of mogelijkheden voor 'input' vooraf en tijdens de productie zoals bij Avastars en Op zoek naar Mary Poppins van de Avro, extensies van de Rijdende Rechter, SpangaS en Stand.nl bij de NCRV en Barz en Lijst 0 van BNN en Blikvoer en Kassa van de Vara. Ze worden dan (veel) beteren wellicht goedkoper dankzij de inzet van sociale media.

Hier worden programma's dan processen en dat is een meer dan boeiende ontwikkeling. Productie wordt dan wezenlijk anders: creativiteit van het volk en van de beste creatieve geesten bij de omroepen komen samen. Dat is nog wat anders dan de vorm van een webpagina met huis-, tuin- en keukenfilmpjes van het volk.

Dit heette 'user generated content' en die term hoor je nauwelijks meer, want het zijn niet meer eenzijdig 'users' als zelfstandige makers die publiek moeten vinden. Net zo gedateerd is langzamerhand 'burgerjournalistiek'. Vrijwel alle initiatieven zijn doodgebloed. Maar anders dan in het amusement heeft de journalistiek zich nauwelijks ' doorontwikkeld' om naar formats te zoeken om sociale media te betrekken bij de productie van documentaires en onderwerpen voor actualiteitenrubrieken. Wellicht moet journalistiek die slag nog maken, omdat journalisten achter de muziek aanlopen, vrijwel letterlijk. De goede uitzonderingen daargelaten uiteraard.

Onderzoek

Er is ook aardig onderzoek gedaan naar wat we op 27 april dan ' sociale televisie' noemen. TNO keek in de test ConnecTV intensief mee bij 52 huishoudens in Enschede die een sociale televisiedienst genoten. Daaruit vloeiden rapporten voort over het kijkgedrag en over de zakelijke kant.

Kijkers vonden het leuk, wilden er niet extra voor betalen - zeiden ze en waarom zou je anders antwoorden in een enqûete? - maar er zou een 'businesscase' kunnen zijn met adverteerders. Dat laatste is boeiend: want komt die reclame bij Twitter, YouTube en Hyves terecht, bij de producenten en omroepen, of ontstaan er mooie modellen met opbrengstdeling?

Dat antwoord zou moeten komen van SBS6 en RTL daar zij, anders dan de publieke omroepen, geld verdienen in het vizier moeten houden bij het opzetten van elke nieuwe dienst.

TNO was wederom betrokken bij onderzoek naar sociale netten voor de Europese Commissie, samen met Idate en het Ivir. Een groeiend aantal Europese blogs en interactieve websites met video genereren voor zowel eigenaren als deelnemers inkomsten. Hun rapport doorwrochte 300 pagina's zetten alle problemen en mogelijkheden nog eens op een rij.

Maar tijdens het Cross Media Café concentreren we ons op de praktijk, net als met de verhalen die nu volgen: wat wordt er gedaan aan 'sociale tv' en wat kunnen we nog verwachten.

22-04-2010 | Cross Media Café