Luistermarkt: de cijfers
De radiomarkt kreeg een enorme klap in 2009. Voorspellingen van enkele jaren geleden over doorgaande groei kamen bij lange na niet uit. Toch is er optimisme vanwege de vele platforms waar radio geschikt voor is.
In het kader van het Cross Media Café van 12 oktober 2010 'De Nederlandse audiomarkt, de radio voorbij?' beschreven we de innovatie en de nieuwe verhoudingen die internet brengt tussen direct beluisterde, opgenomen en zelfgekozen muziek. De aankondiging van 200 miljoen euro bezuiniging op de publieke omroep leidde tot een snelle actuele inventarisatie om de financiën van de publieke omroep. Nu resterende cijfers en meningen daarover.
Door: Peter Olsthoorn
"Je ziet de verschillende platforms heel goed op elkaar aansluiten en een positief effect hebben voor de luistercijfers. Online is een mooie partner van radio, die ondersteunen elkaar ongelooflijk goed. Nu is er even een daling van bereik, maar structureel heeft internet een gunstig effect.
Internet en radio horen bij elkaar als de oren en ogen van de consument. Daar zal Jan-Willem Brüggenwirth op 12 oktober tijdens het Cross Media Café goed over kunnen vertellen."
Dat zegt directeur George Bohlander van radiolobbyclub RAB, dat veel cijfers en onderzoek heeft, onder meer in een Trendrapport dat dateert van januari 2010 en cijfers over 2009 brengt.
Uit deze figuur van de dagbesteding van verschillende media blijkt dat de radio vooral overdag wordt genoten:
Steeds vaker wordt radio beluisterd via de pc, al door een derde deel van de Nederlanders, zo bleek uit onderzoek van Intomart GfK. De radio thuis en in de auto vormen nog wel de meest gebruikte hardware voor radio, maar de groei van nieuwe platforms gaat snel, vooral onder jongeren. De minderheid van hen luistert nog thuis naar een vaste radio.
Gemeten in tijd:
Vaste radio thuis: 56 procent
Autoradio: 18 procent
PC: 12 procent
Draagbare radio: 10 procent
Telefoon: 2 procent
MP3-speler: 1 procent
Digitale decoder: 1 procent
Luistercijfers: radio toppertje
In 2009 groeide het aantal luisterminuten zelfs meer dan de tijdsbesteding aan internet terwijl tv-kijken gelijk bleef:
2009 (2008)
Radio 3:21 (3:15)
Televisie 3:04 (3:04)
Internet 1:00 (0:59)
De luistercijfers per twee maanden staan op een rij bij Luistercijfers.nl, verdeeld over luisterdichtheid, gemiddeld dagbereik en marktaandeel.
Uit de CLO van Intomart GfK over de marktaandelen in de periode juni-juli 2010 blijkt dat de regionale publieke zenders aan kop gaan (gemiddelde mei-juni 2010):
Regionale omroepen (ORN): 12,3 (11,6)
Radio 538: 10,4 (10,5)
3FM: 9,8 (9,5)
Radio 2: 8,9 (9,2)
Sky: 8,4 (8,2)
Radio 1: 8,2 (7,6)
Q-music: 6,7 (6,8)
Veronica: 5,7 (6,0)
E Power: 4,6 (4,6)
100% NL: 4,1 (4,4)
Radio 5: 2,7 (2,8)
10 Gold: 2,8 (2,7)
Slam FM: 2,3 (2,4)
Radio 4: 2,0 (2,1)
Classic FM: 1,9 (2,0)
Arrow Classic Rock: 1,1 (1,2)
BNR Nieuwsradio: 1,0 (1,0)
Radio Decibel: 0,8 (0,7)
Arrow Jazz FM: 0,5 (0,4)
Kink FM: 0,3 (0,4)
Radio 6: 0,2 (0,3)
Radio 1 steeg flink dankzij de sportzomer, en heeft nog altijd niets te duchten van BNR Nieuwsradio. 3FM heeft de vaart omhoog erin, en begint het dalende 538 in het zicht te krijgen.
Radio 2 lijdt nog steeds onder metaalmoeheid en Sky maakt daar gebruik van terwijl Veronica, Q-music, E Power en 100 % NL er niet in slagen om in de kopgroep te komen.
De cultuurzenders Radio 4, 5 en 6 die samen, inclusief de budgetten van de mini-omroepen, meer dan 25 miljoen euro kosten, kunnen het moeilijk krijgen met de bezuinigingen. Met 2 procent marktaandeel en 10 miljoen budget is Radio 4 veruit de duurste zender. Hier treedt de achilleshiel van radio op: zouden de vaste luisteraars bereid zijn om voor deze weldaad in de ether hun portemonnee te trekken, dan kan dat niet. Of kunnen de radioluisteraars ook toe met het letterlijk en figuurlijk goedkopere Classic FM, de BBC en hun cd's en wie weet zelfs Spotify?
Immers, commerciële omroepen vinden dat juist Radio 2 en 3FM moeten sneuvelen bij bezuinigingen, want hun programmering wordt door de markt ook deels ingevuld. Dit duo doet het goed. Het jaar 2009 was goed voor de publieke radio, met een absolute stijging van 1,3 procent, tot een gezamenlijk luistertijdaandeel van 31,3 procent. Dit was vooral te danken aan Radio 2 en 3FM die samen 1,4 procent extra aandeel behaalden. Strakkere zenderprofilering was de oorzaak.
Het aandeel van commerciële zenders Radio 538, Q-Music en Sky Radio daalde in 2009, maar Sky krabbelt weer op en 538 haalde recent Ruud de Wild terug. Van de 10 meest beluisterde radioprogramma’s zijn er vier van Radio 538 en vier van Radio 2. Radio 538 leidt bij de jeugd, Radio 2 bij de middelbare leeftijd.
1 Greatest Hits (Radio 538): 3,6 procent - 510.000
2 Cappuccino (Radio 2): 3,4 procent
3 Gouden Uren (Radio 2): 3,4 procent
4 Tijd Voor Twee (Radio 2): 3,3 procent
5 8.00 uur Nieuws (Radio 1): 3,3 procent
6 Evers Staat Op (Radio 538): 3,2 procent
7 Dennis Ruyer (Radio 538): 3,2 procent
8 Tim Klijn (Radio 538): 3,1 procent
9 Arbeidsvitaminen (3FM): 3,1 procent
10 Spijkers Met Koppen (Radio 2): 3,1 procent
Regiobereik daalt
ORN staat voor Omroep Reclame Nederland (ORN) Holding BV, sinds 1993 de landelijke verkooporganisatie van reclamezendtijd van de regionale publieke omroepen. De koppositie was reden genoeg voor de Roos, de club na regionale omroepen, om recent een optimistisch bericht te verspreiden, want augustus was nog beter. Maar de regionale radiozenders, die vooral in het noorden des lands geliefd zijn, zien hun marktaandelen dalen, gemiddeld van 15,6 procent in 2005 tot 12,8 procent in 2009. Recent nam het iets toe. Per regiozender blijkt uit de aandelen over 2009 (vergeleken met 2005) dat de noordelijke zenders al jaren relatief het best presteren, maar dat Noord-Holland de enige was met een stijging en L1 (Limburg) stabiel bleef terwijl de andere zenders moesten inleveren
Radio Noord: (23,3 (33,9)
Omrop Fryslân: 23,0 (23,8)
Radio Drenthe: 16,2 (19,2)
Radio Oost: 14,6 (18,4)
Radio Gelderland: 12,3 (16,6)
Radio M Utrecht: 6,4 (5,7)
Radio Flevoland: 3,9 (7,7)
Radio Noord-Holland: 10,7 (9,8)
Radio West: 7,2 (8,0)
Radio Rijnmond: 9,8 (13,9)
Omroep Zeeland: 13,1 (20,2)
Omroep Brabant: 9,3 (14,5)
L1 Radio: 14,0 (14,2)
"Wij hebben incidenteel last van evenementen als de Sportzomer op Radio 1 en de Top 2000 op Radio 2, maar structureel vooral van Radio 5", verklaart Gerard Schuiteman, directeur van Roos. "En dat is in feite interne concurrentie binnen de publieke omroep en daar zouden we gezamenlijk iets aan moeten doen.”
In tegenstelling tot 'Hilversum' zijn de regionale omroepen wel goed te spreken over de plannen van het kabinet-Rutte met de omroep. Het wil dat de landelijke en regionale omroepen meer worden geïntegreerd, bijvoorbeeld door regionale vensters op de landelijk netten. Besparingen die hieruit voortvloeien mogen ten goede komen aan de regionale omroep.
Dit geldt enkel voor televisie, voor radio ziet Schuiteman dat niet gebeuren: "Radio is een full-service dienst van de regionale omroepen die er de hele dag een publiek mee trekken. Bovendien kun je op tv nog wel inbreken met regionale programma's, maar voor luisteraars naar een landelijke radiozender is dat te dwingend."
Websites van radiostations
Eerst een blik op de cijfers: om een vergelijking te maken tussen bereik van websites nemen we de cijfers van de Stichting Internetreclame (Stir) over mei 2010 (excel) en dan het 'totale bereik' dat voor de Stir gaat vanaf leeftijd 13+. Vergelijkbaar zijn louter de pure radiosites, die geen publiek trekken vanwege tv-aandacht.
Radio 538: 6,5 procent
Sky: 2,7 procent
Veronica: 1,9 procent
Q-music: 1,9 procent
100 % NL: 1,1 procent
Radio 10 Gold: 1,0 procent
Slam FM: 0,8 procent
BNR Nieuwsradio: 0,8 procent
Classis FM: 0,7 procent
TMF Radio: 0,2 procent
Uit het Jaarverslag van de Ster voor bereik van sites van publieke omroepen
3FM.nl: 4 procent
Radio2.nl: 2,6 procent
Voor de nieuwsgierige vaste doelgroep van Radio1 is NOS.nl eerder een baken dan Radio1.nl. NOS.nl kwam in 2009 tot 13 procent bereik per maand. In een publicatie van de publieke omroep is voor Radio2.nl een bereik genoemd ten tijde van de Top 2000 tot een kleine 10 procent, tot ruim 700.000 op een totaal crossmedia publiek van ruim 10 miljoen mensen.
Radiomarkt in geld
De totale radiomarkt kromp vorig jaar met 4,6 procent naar 453 miljoen euro, zo zegt PwC in een voorpublicatie op de ‘Entertainment & Media Outlook for the Netherlands 2010 - 2014′ die komende maand verschijnt.
PwC noemt de volgende cijfers over 2008, 2009, 2010 en 2011 (voorspellingen) in miljoenen:
Radioreclame: 290 - 266 - 277 - 295
Subsidies: 185 - 187 - 189 - 191
Totaal: 475 - 453 - 466 - 476
De cijfers komen niet overeen met die we eerder en hieronder publiceren. Zo noemt de branche zelf een reclameomzet van 220 miljoen euro over 2009. Ook het subsidiebedrag klopt niet met wat we zelf verzamelen: 90 miljoen euro landelijk publiek, plus een evenredig deel van de overhead, en 130 miljoen euro voor de regionale omroepen volgens Roos, maakt samen 220 miljoen euro.
(Dus wij komen wat reclamesubsidie betreft op precies 50-50 uit, maar zonder overhead van de landelijke publieke omroep.)
Het is in het kader van de aangekondigde bezuinigingen boeiend om te zien welke glazen bol PwC hanteert voor radiosubsidie in de komende jaren. Die daalt met gemiddeld 4,3 procent per jaar in de periode 2010-2014. Dat valt dan alleszins mee. Reclame-inkomsten nemen met ruim 3 procent gemiddeld per jaar toe volgens PwC dus blijft de radio-omzet redelijk op peil, tot naar verwachting 364 miljoen euro in 2014.
Geldzaken publiek
Jan Westerhof, spreker op 12 oktober, gaf de cijfers aan van de verdeling van geld over landelijke publieke radiozenders. In totaal gaat het om ongeveer 90 miljoen euro per jaar.
Uit het Jaarverslag 2009 en de Jaarrekening 2009 van de Ster. De omzet over 2009 bedroeg 202 miljoen euro, na aftrek van de kosten - waaronder het boven-Balkenende salaris plus pensioen van directeur Arian Buurman van 255.000 euro - resteerde 190 miljoen euro.
Wat kwam er binnen aan radioreclame? Daarover geen letter in de twee publicaties, laat staan over de verdeling van de Ster-inkomsten over de verschillende publieke radiozenders. De woordvoerster van de Ster: "Het is beleid om dat niet te publiceren en we geven ook geen antwoord op uw vragen daarnaar"
Ster telt uit verschillende bronnen de netto mediabestedingen bij tv, radio en internet bij elkaar op tot bijna 1,2 miljard euro in 2009. De Ster heeft daar dan 1/6 gedeelte van of bijna 17 procent.
De regionale omroepen zijn samen goed voor bijna 1.450 arbeidsplaatsen (2009), voor tv, radio en site samen, zo blijkt uit het jaarverslag 2009 van Roos, de organisatie van regionale publieke omroepen. Zowel Roos als reclameverkoop ORN is niet transparant met de omzetten.
Schuiteman: "We zijn het vergeten in het jaarverslag van 2009, maar het gaat in totaal om ongeveer 130 miljoen euro subsidie en 30 miljoen aan reclame-inkomsten. Dat is al enkele jaren vrij constant."
Maar de subsidies staan onder druk. De provincies hebben recent het demissionaire kabinet gevraagd om uit de Mediawet te schrappen dat ze geen invloed hebben op de invulling van de 'zorgplicht' die ze hebben voor regionale publieke omroepen. Provincies willen beleidsmatig als financieel meer te zeggen krijgen en ondermeer 'prestatieafspraken' maken.
Schuiteman: "Daar zijn wij natuurlijk geen voorstander van. Dit raakt onze onafhankelijkheid. Ik begrijp het wel, want er zijn nieuwe Gedeputeerden die invloed wensen. Maar de brief van de provincies tekent wel dat er enorme spanning op staat."
Commerciële geldzaken
Uit de vergelijking van de netto mediabestedingen van 1999 en 2008 blijkt dat radio van de traditionele media de grootste stijging kende met ruim 50 procent, tv met ruim 40 procent en dat alles ten koste van kranten (- 26 procent) en tijdschriften (- 7 procent).
Maar het aandeel van radio daalde vorig jaar wel:
Bestedingsaandeel radio 2005-2009
(basis bruto bestedingen Nielsen)
2005 8,3 procent
2008 9,2 procent
2009 8,7 procent
De totale netto reclamebestedingen voor radio waren in 2009 met een teruggang van bijna 17 procent conjunctuurgevoeliger dan die voor televisie (bijna 9 procent minder). De markt voor radioreclame bedroeg 210 miljoen euro volgens de Ster.
Brancheorganisatie RAB houdt het echter op 220 miljoen euro, en het verschil zit wellicht in non-spot bestedingen in radioprogramma's. De netto radiobestedingen in 2009 zijn uiteindelijk gedaald met 15,7 procent en zijn uitgekomen op circa € 220 miljoen. Opvallend is dat de non-spot bestedingen in 2009 in absolute zin gestegen zijn met 7,6 procent en ook het aantal adverteerders steeg, met 5,5 procent tot ruim 1.700.
Volgens het Jaarverslag 2009 van Telegraaf Media Groep moest Sky Radio Group in 2009 een teruggang in inkomsten noteren van 18 procent, van 50 naar 41 miljoen euro. Internet bracht apart 900.000 euro op voor Sky. Daarmee had TMG - 87 procent eigenaar - met de zenders Sky Radio 101 FM, Radio Veronica, Classic FM en HitRadio ongeveer 20 procent marktaandeel in radio-opbrengsten.
Voor 2010 verwachtte Telegraaf een stabilisering op 42 miljoen euro omzet voor Sky-groep. Maar in het halfjaarbericht 2010 schrijft TMG: "Ondanks een stijging van 3,5 procent in de mediabestedingen in de radiomarkt daalden de inkomsten van Sky Radio Group ten opzichte van het eerste halfjaar 2009 met € 1,5 miljoen naar € 18,9 miljoen. Vooral de zender Sky Radio ondervindt hinder van investeringen van de publieke radiostations en lage Ster-tarieven."
Over 2008 werd nog bekend dat Radio 538 met 29 miljoen winst fors bijdroeg aan het bedrijfsresultaat van RTL van totaal 70 miljoen euro. Het totale bedrijfsresultaat over 2009 bedroeg 72 miljoen euro, maar gezien de daling van radio-inkomsten daalde de bijdrage aan het resultaat: "Bij de radiozenders zakte de winst flink van 29 miljoen euro in 2008 naar 19 miljoen in 2009. In 2008 zorgde de radio nog voor bijna de helft van de winst van RTL Nederland. In 2009 is dat net iets meer dan een derde. De omzet daalde vorig jaar van 64 naar 53 miljoen euro."
Radio 538 heeft de eerste zes maanden van 2010 een winst geboekt van 9 miljoen euro, tegen 8 miljoen euro winst in het eerste halfjaar van 2008. Radio 538 is nog het meest winstgevende radiostation van Nederland vóór Sky, maar de bijdrage aan de winst van RTL slonk wel tot 28 procent daar televisie het nu beter doet.
RTL publiceerde over 2009 voor Radio 538 het volgende: "Radio 538 handhaaft zijn positie als marktleider in de luisterdoelgroep 20-49 jaar met 16,2 procent. De banden tussen het radiostation en de televisieactiviteiten van RTL Nederland, met name bij RTL 5, zijn afgelopen jaar verder geïntensiveerd. Dit heeft onder andere geleid tot samenwerking rond Koninginnedag, Hotel 538, ‘X Factor’ en ‘Ibiza 24/7’. Eind oktober keerde het RTL-merk terug op de radiomarkt met de lancering van het digitale radiostation RTL Lounge Radio. De technische en programmatische ondersteuning wordt verzorgd door Radio 538."
Radio 538 gaat ver in sponsoring, zo blijkt uit een goed voorbeeld van crossmedia promotie van Warner Music, van een nieuwe cd van Madonna met spot en non-spot. Daarbij is behalve de content van Radio 538 ook die van RTL Boulevard te koop plus een 'webvertorial' op RTLboulevard.nl.
Leuke dingen voor de mensen
Het ministerie van Economische Zaken heeft de fictieve waarden van de licenties radiostations in kaart laten brengen door SEO Economische Onderzoek, TNO en het Instituut voor Informatierecht (Ivir). Dit doet EZ met het oog op de verlenging van vergunningen voor zowel de FM als de AM tot 2017. EZ wilde uitgifte van TDAB-vergunningen voor digitale distributie koppelen aan verlening van de frequenties.
De woordvoerder van EZ zegt dat dit is doorgeschoven naar het kabinet-Rutte. De waarden:
Q-music: 37,7 miljoen
538: 37,5 miljoen
Sky: 36,5 miljoen
Veronica: 31,1 miljoen
Voor de doelgerichte licenties zoals van BNR (nieuws), Slam FM (recente bijzondere muziek), 100% NL (Nederlandstalig) en niet-landelijke stations is de marktwaarde vrijwel nihil, want ze kunnen het hoofd ternauwernood boven water houden met reclame-inkomsten.
Ook aardig tenslotte, de top 10 radioadverteerders in 2009 in miljoenen euro
1. KPN 18,6
2. Unilever 13,7
3. Pon auto's 6,9
4. Sociale Zaken 6,2
5. Wehkamp 5,9
6. T-Mobile 5,4
7. Vodafone 5,3
8. Staatsloterij 5,0
9. General Motors 4,8
10. ING bank 4,7
Telefonie, auto's, overheid (Sociale Zaken en gokken) en een enkele winkel voeren de lijst met grote radioadverteerders aan. Volgens de RAB is radio het medium dat het minst gevoelig is voor ontwijking van reclame c.q. 'zapgedrag'. Gunstig is ook dat radio vooral overdag wordt beluisterd en reclame minder storend is, maar wellicht ook minder invloed heeft.
06-10-2010 | Cross Media CaféZoeken
Gebruikerslogin
Rss Feed
iMMovator RSS Feedimmovator netwerk
Nieuwsbrief
