Het cross media landschap van 2020

Het Cross Media Zomercafé van het jubilerende iMMovator wordt afgesloten met een vooruitblik op het cross media landschap van 2020. Erik van Heeswijk van VPRO Digitaal verzorgt een presentatie en aansluitend is er een talkshow met Peter Joziasse (AVRO), Erwin Blom (The Crowds), Jan de Jong (NOS) en Jaap Bond (Gedeputeerde Noord-Holland).

Erik van Heeswijk over de toekomst van de omroep

Erik van Heeswijk, hoofdredacteur van VPRO Digitaal, geeft zijn visie over de toekomst van de omroep. Hij begint met een overzicht in video van wat de VPRO op dit terrein zoal gedaan heeft. VPRO Digitaal is volgens Van Heeswijk een van de grootste innovatieclubs op het Media Park.

De VPRO is duidelijk al veel meer dan een omroep en een gids, zo blijkt ook uit een van de slides. De spreker ziet de VPRO als een ideeënlab en men wil ook graag ideeën van buiten de VPRO steunen en 'water geven'.

Een voorbeeld hiervan is de recente praktijkcase van Lowlands. Via de sociale netwerken 'slurpte men' foto's, filmpjes e.d. van buiten op en presenteerde dit in een mashup-achtige site. Maar het gaat verder. Recent is FilmItYourself ontwikkeld waarbij filmpjes live in de eigen televisieverslaggeving worden verwerkt. Dus user generated content die qua tijd wordt gesynchroniseerd en vervolgens van een goed geluidskanaal wordt voorzien. Zo ontstaat er een volwaardige uitzending met minimale middelen. Hij toont een animatie van hoeveel mensen op welke plekken op Lowlands tegelijk verslag deden.

Op Lowlands was er verder bijvoorbeeld ook een 3voor12 luisterpaal, maar er zijn ook nabeschouwingen gemaakt die op allerlei plekken te zien zijn. Dus ook buiten de eigen kanalen.

Als je naar de VPRO in 2020 kijkt dan zijn dit volgens Van Heeswijk de 'consequenties':

een organisator van waarde
makers crossmedialer en ze zullen meer als uitgever moeten denken
meer verschillende formats (games?, voicemails?), websites worden relatief minder dominant, internet 'verdwijnt'
de afzender moet dus sterker en geprofileerder, authentieker en transparanter zijn
distributietechniek moet platformonafhankelijker
content moet gelaagder en beklevender
meer gelegenheidssamenwerkingen

Er zal ook een differentiatie van gebruikers ontstaan.

De problemen die volgens Van Heeswijk gaan spelen:

financiering, minder massa
mediawet
eisen aan makers
onbegrip decisionmakers
verhaal in crisis (steeds meer opknippen)

Het liefst zou hij alle platformen los willen laten, een TED-video ('augemented reality en verder') geeft een idee van waar het naar toe kan gaan.

Talkshow over de toekomst van de omroep

De presentatie wordt meteen gevolgd door een talkshow, geleid door Monique van Dusseldorp en Peter Olsthoorn, met als gasten Erik van Heeswijk (hoofdredacteur VPRO Digitaal), Peter Joziasse (Hoofd Business Development & Sales, AVRO), Erwin Blom (ondernemer en actief op vlak van nieuwe media), Jan de Jong (directeur NOS) en Jaap Bond (gedeputeerde provincie Noord-Holland.

Peter Joziasse (AVRO) herkent het verhaal maar realiseert zich ook dat er nog een flinke cultuuromslag nodig zal zijn. Een omroep verandert in een crossmedia bedrijf. Monique van Dusseldorp vraagt of in de presentatie van Erik van Heeswijk het merk VPRO niet te centraal stond. Van Heeswijk denkt van niet, het zou juist een keurmerk kunnen zijn, VPRO is volgens hem een sterker merk dan bijvoorbeeld 'Publiek Omroep', de VPRO zou een betere kans hebben om te overleven dan de Publieke Omroep.

Peter van Olsthoorn vraagt prikkelend wat de VPRO nou zo anders maakt dan de AVRO. Termen als creativiteit en eigenzinnigheid vallen uit de mond van Van Heeswijk (VPRO). Joziasse geeft aan dat de AVRO primair kunst en cultuur toegankelijk wil maken voor een breed publiek, als traditionele broadcaster maar ook steeds meer in samenwerking met dat publiek.

Van Dusseldorp stelt dat door de grote bezuinigingen de innovatierol van de publieke omroep misschien af gaat nemen en meer bij de commerciële omroepen terecht gaat komen. Van Heeswijk denkt dat de echt risicovolle innovatie wel zal blijven, maar tegelijk ook dat er veel meer met de buitenwereld gedeeld zou moeten worden. "Zelfs onderling..." zo vult Van Dusseldorp met een knipoog naar de Hilversumse werkelijkheid in.

De AVRO lanceert samen met VARA en NPS later dit jaar een kunst- en cultuurportal, waarbij aan de voorkant elke omroep zichzelf kan profileren. Content is king, context is belangrijk, maar contact en persoonlijk contact overwint uiteindelijk is de overtuiging van Joziasse. Je moet weten met wie je daadwerkelijk in interactie bent, om die reden kent de AVRO ook steeds meer haar leden (via o.m. e-mailadressen).

Over 20 jaar zullen we geen zenders meer kennen zoals we die nu kennen, aldus stelt Van Heeswijk. Wat Joziasse zorgen baart is dat je in de concurrentiestrijd uiteindelijk de kwaliteit en betrouwbaarheid van het medium uit het oog kunt verliezen en dat het ten koste gaat van het publiek: minder kwaliteit, minder betrouwbaarheid en een privacy die onder druk komt te staan.

Jan de Jong (directeur NOS) zou het fijn vinden als er een duidelijke visie komt vanuit de politiek op de toekomst van de omroep. Peter Olsthoorn citeert Bert van de Veer die recent kritiek had op het plan van Jan de Jong om "alles te veranderen behalve de NOS". De Jong geeft aan dat hij zich zorgen maakt over de journalistieke kwaliteit en hij vindt zeker niet dat er bij de NOS helemaal niks hoeft te veranderen. Erwin Blom (The Crowds) zegt dat hij steeds minder het nieuws van de omroep haalt, hij haalt het steeds meer van de bron zelf, de blog waar het staat.

Jaap Bond (Gedeputeerde Provincie Noord-Holland) stelt dat je steeds meer ziet dat het pull mechanisme, de consument, bepaalt wat er gebeurt. Erwin Blom geeft aan dat als je nu zou beginnen je als overheid geen publieke omroep zou starten. Je zou dan bijvoorbeeld wel willen kijken naar hoe je documentaires gefinancierd krijgt, dus een heel andere benadering.

Monique van Dusseldorp stelt dat innovatie wel eens meer bij de Apple's van deze wereld kan gaan plaatsvinden dan bij de omroep zelf. Erwin Blom vult aan dat het ook veel goedkoper is geworden om iets te ontwikkelen, te maken. Google, Twitter en Facebook zijn ontwikkeld door hele kleine partijen.

Volgens iMMovator directeur Ton van Mil heb je grote omroepen en kleine mediabedrijven nodig die al samenwerkend mooie dingen voor elkaar krijgen. "Je hebt nieuwe coalities en open innovatie nodig." Jan de Jong geeft aan dat het steeds meer trial and error is, dat is het grote verschil met vroeger. Een2-schermen (of misschien wel 4-, 5-schermen) strategie is nodig, je moet op elk door jou gewenst scherm toegang kunnen krijgen tot informatie.

Olsthoorn haalt nog even aan dat Paul Rutten het had over een 'omvalmoment'. Van Heeswijk denkt dat dit klopt voor organisaties die vooral op zenden gericht zijn. Joziasse denkt dat er een nieuw soort mensen met nieuwe competenties tot de omroep moeten toetreden. Blom zegt dat het ook heel anders kan en een site als bijvoorbeeld de iPhoneclub per maand meer bezoekers heeft dan menig omroep. Focus kan dus veel opleveren en ontwikkeling kan volgens heel andere dan de traditionele lijnen ontstaan.

De discussie wordt afgesloten met de vraag wat iedereen over tien jaar denkt te doen. Van Heeswijk zit dan ergens in de mediawereld, Blom doet dan zijn werk - media-innovatie - vanaf een eiland ergens aan de kust, De Jong werkt dan bij die mooie, grote NOS, Joziasse zoekt zijn rol tussen de maak-/creatiekant en het publiek en Bond weet zeker dat hij over 10 jaar geen gedeputeerde meer is.

Jan Rensen, Wethouder Economische Zaken van de Gemeente Hilversum, mag de middag afsluiten en kijkt nog een keer terug op 10 jaar media en iMMovator. Niet alleen in Hilversum, ook in Amsterdam, Almere, Utrecht, Haarlem en soms nog verder heeft men inmiddels voordeel van het iMMovator netwerk. In de afgelopen jaren zijn ook iZovator en iTRovator, naar voorbeeld van iMMovator, opgericht. Dat biedt veel perspectief voor de toekomst, ook door onderlinge kruisbestuivingen die mogelijk zijn. Rensen is als wethouder van Hilversum blij dat zijn voorganger van toen initiatiefnemer was van iMMovator en verwacht voor de komende tien jaar nog veel mooie dingen.