HD breekt echt door in 2010

Hoe vaak en in welke toonaarden is het niet beloofd? HD is de gewisse toekomst van televisie. Maar de nodige kip-ei problemen hielden een doorbraak tegen, met uitzondering van voorlopers zoals Discovery. Nu zijn omroepen en producenten aan zet. Ze kunnen niet langer wachten en pakken HD op, zo blijkt uit een uitgebreide inventarisatie. Maar problemen zijn er nog.

Peter Olsthoorn ondervroeg in aanloop naar de HD Dagen verschillende omroepen en distributiepartijen over de ontwikkeling van HDTV binnen hun organisatie. U kunt hier zijn overzicht lezen.

• NPO
• RTL
• UPC
• Ziggo
• CanalDigitaal
• KPN en Tele2
• SBS
• EO en VPRO
• NCRV
• AVRO
• KRO
• VARA
• Het Gesprek
• MTV
• Discovery

Door Peter Olsthoorn

In de negende editie van de kwartaalmonitor Digitale televisie van de Expertgroep Digitale Televisie, over het tweede kwartaal van 2009, werden opnieuw stevige groeicijfers voor digitale televisie en platte schermen gepubliceerd.

In het tweede kwartaal kwamen er bijna 300.000 aansluitingen van de aanbieders van digitale televisie via de kabel, satelliet, ether en internet bij. De verkoop en penetratie van platte en HD-schermen bleef snel stijgen waardoor aan het eind van 2009 naar verwachting in 83 procent van de huiskamers het eerste tv-toestel een plat scherm is. In 69 procent van alle Nederlandse huiskamers zal dan een toestel geschikt zijn voor Full HD of HD Ready ontvangst staan.

In de voorspelling van de verkopen van platte beeldschermen is door GfK na een wat voorzichtige voorspelling na het eerste kwartaal van 2009 de prognose van de verkopen van platte beeldschermen voor 2009 stevig naar boven bijgesteld, naar 1,8 miljoen exemplaren. In 2010 wordt zelfs een groei naar meer dan 1,9 miljoen toestellen voorzien. Daarbij groeit het aandeel van FullHD in de verkopen naar verwachting van 50 procent in 2009 naar 70 procent in 2010.

Per eind 2009 verwacht GfK nu, met de cijfers van het derde kwartaal, de volgende verdeling
Totaal 1,85 miljoen platte schermen (alles plat), verdeeld (afgerond)
Full HD: 900.000
HD Ready: 835.000
Geen HD: 115.000

Beloften niet nagekomen

De NPO stelde begin 2009 de aangekondigde lancering van de HDTV-kanalen van Nederland 1, 2 en 3 uit. De reden hiervoor was volgens NPO de vertraagde oplevering van de nieuwe eindregie die noodzakelijk is om in HD-kwaliteit uit te kunnen zenden. "Deze oplevering is complex door de hoge eisen die de NPO stelt aan de kwaliteit en continuïteit van het uitzendproces. De NPO is ambitieus in het uitzenden in HD-kwaliteit aan het Nederlandse publiek, maar wil geen concessies doen aan de kwaliteit en de continuïteit van de reguliere uitzendingen", heette het officieel.

"De afgelopen tijd is bij omroepen, (post-)productiebedrijven en de NPO hard gewerkt om HDTV mogelijk te maken. Dit heeft onder meer geleid tot het vaststellen van een nieuwe gezamenlijke uitzendnorm met alle betrokken partijen. De NPO realiseert zich dat de vertraging vervelend is voor de betrokken partijen en de vele tv-kijkers die uitkijken naar het HDTV-aanbod van de publieke omroep. De NPO zet zich ervoor in om het aanbod in HDTV zo spoedig mogelijk te kunnen realiseren."

Al in 2008 werd aangekondigd door Ziggo-voorloper Zesko (Casema, Multikabel, @Home) dat Nederland 1, 2 en 3 in HD beschikbaar zouden komen via Zesko. "De zenders komen bij Zesko zonder extra kosten beschikbaar in het digitale basispakket. Ook UPC en andere kabelbedrijven streven er naar om bovengenoemde zenders in 2009 door te geven."

Daar kwam de volgende belofte bij: "Zesko en andere kabelbedrijven ook samen om in juni en augustus van dit jaar het Europees Kampioenschap Voetbal en de 29e Olympische Spelen in HD uit te zenden.

Om het Europees Kampioenschap en de Olympische Spelen in HD bij het publiek te brengen, wordt gedurende de zomer een extra kanaal voor Nederland 1 in HD geopend. Programma’s van Nederland 1 die niet HD zijn, worden van juni tot en met augustus geconverteerd naar HD-kwaliteit. Bij deze uitzendingen gebruikt de publieke omroep voor het eerst haar nieuwe voor HDTV ingerichte eindregie.

Het is de bedoeling dat Nederland 1, 2 en 3 vanaf begin 2009 in HD uitgezonden gaan worden. In eerste instantie zal een beperkt deel van de programma’s echte HD-content zijn, terwijl de overige programma’s naar HD opgewaardeerd worden. Het percentage ‘echte’ HD-content neemt vervolgens jaarlijks toe. Naar verwachting sluiten ook de andere kabelbedrijven in Nederland zich op korte termijn aan bij dit NPO/Zesko HD-initiatief."

HD Tourstart

Met de Tour de France 2009 heeft de publieke omroep afgelopen zomer echter pas zijn eerste reeks reguliere High Definition uitzendingen op Nederland 1, 2 en 3 volbracht. Het was het startschot om HDTV nu echt te gaan oppakken. Het aantal programma’s dat in volwaardig HD wordt uitgezonden zou vanaf afgelopen zomer stapsgewijs toenemen :

"Steeds meer publieke omroepen zullen overgaan tot het produceren (of laten produceren) van HD programma’s. Daarnaast is de NPO druk bezig om alle buitenlandse series en films, indien beschikbaar, in HD aan te kopen."
Hoe staat het met upconverted acties om oude programma's naar HD over te brengen? "Hier is nooit sprake van geweest. Vermoedelijk komt de verwarring voort uit het feit dat we alle programma's die nu niet in HD zijn in de nieuwe eindregie upconverten en als HD uitzenden op de HD-kanalen. Dat doen we sinds de start van de HD-kanalen. Hoe meer native HD programma's hoe minder er hoeft te worden geupconvert", aldus de woordvoerster.

Met distributeurs is afgesproken om op 12 Mb/s uit te zenden om de
distributie niet al te zeer te belasten. Dat zou 'langzaam' worden verhoogd. Hoe staat het ermee en wat zijn de plannen?

De woordvoerster van NPO: "Deze aanname is niet correct. Er is afgesproken om met 14 Mbit/s naar de kabel te distribueren. Dit bleek niet mogelijk omdat problemen met sommige settopboxen dat verhinderen. We zijn uitgekomen op 12 Mbit/s waarop alle settopboxen die in de kabelnetten uitstaan goed werken. Zodra de problemen zijn opgelost (dit vereist firmware upgrade, of natuurlijk een nieuwe box) willen we weer omhoog om nog hogere beeldkwaliteit te bieden."

RTL lijkt een voorsprong te nemen. Hoe zien jullie dat? "Het lijkt erop dat RTL dezelfde opstartproblemen kent als wij, met name bij het omzetten van oudere programma's van aspect ratio, ondertiteling etc. Op de kanalen die zij gekozen hebben om mee te beginnen zijn meer aankoopproducties te zien dan eigen producties.

Hiervoor is dus eenvoudiger en goedkoper aan HD-materiaal te komen. Deze programma’s zijn voor de VS vaak al in HD geproduceerd en kunnen nu dus als zodanig uitgezonden worden. Daarnaast zijn zij niet gebonden aan regels voor ondertiteling. De publieke omroep biedt volledige teletekst en ondertiteling-service aan."

Ter stimulering van HDTV-producties storten distributeurs geld in een HD-fonds van de NPO. De woordvoerster van de publieken: "Er is een regeling waarbij omroepen een tegemoetkoming in de meerkosten van HD productie kunnen aanvragen. Je ziet dat verschillende omroepen daar gebruik van maken, er komen een aantal interessante programma's aan. Verder zien we het aantal HD-programma's gestaag toenemen. Er zijn bv. uitzendingen geweest van de AVRO (Metropole orkest), Kunst en Kitsch komt nog, de VPRO doet De Beagle in HD en komt met Dexter, EO met Rail Away, NOS met Studio Voetbal en de Champions League wedstrijden. We verwachten onze targets dit jaar te halen."

Er is vanaf de zomer van 2009 een pot van minimaal 2 miljoen euro in totaal beschikbaar van de kabelaars voor de publieke omroep. Dat betekent, grofweg, voor elke omroep in Hilversum een bedrag van zo'n 200.000 euro.

RTL snel met UPC

Dus stak recent RTL de publieke omroepen de loef af: vanaf donderdag 15 oktober werden RTL 7 en RTL 8 in HD aangeboden. Hiermee was RTL Nederland met twee van haar vier zenders als eerste commerciële mediabedrijf in Nederland operationeel in HD.

Deze stap zette RTL samen met UPC. Via de HD settopbox van UPC kunnen kijkers met een HD abonnement vanaf nu beide zenders in HD-kwaliteit ontvangen. RTL 4 en RTL 5 zijn technisch klaar om in HD te worden uitgezonden. Beide zenders worden volgend jaar bij UPC beschikbaar in HD.
 
Arno Otto, MD Digital Media van RTL Nederland over de start met HD: "Deze zomer waren we er al technisch klaar voor en slechts een paar maanden later gaan we ook daadwerkelijk met twee zenders uitzenden. Het bewijst dat RTL onderdeel is van elke belangrijke verandering in medialand en dit ook waarmaakt."
 
De eerste programma’s die 15 oktober te zien waren in HD-kwaliteit zijn bij RTL 8 ‘Oprah’ (17.30 – 18.30 uur) gevolgd door ‘Dr. Phil’ (18.30 – 19.30 uur) en bij RTL 7 ‘Law & Order’ (19:00 – 20:00uur). De eerste films in HD kwaliteit bij RTL 7 waren: ‘Porky’s’ op 20 oktober (20.30 – 22.30 uur), ‘Copperhead’ op 21 oktober (20.30 – 22.30 uur) en ‘Tank’ op 24 oktober (22.00 – 00.00 uur). Bij RTL 8 was op 25 oktober (22.30 – 00.30 uur) de speelfilm ‘Fear Dot Com’ te zien. Vanaf 15 oktober zijn de meeste buitenlandse series en films bij RTL 7 en RTL 8 in HD-kwaliteit te bekijken. De kijker wordt voorafgaand aan het programma geïnformeerd of het desbetreffende programma in HD-kwaliteit wordt uitgezonden. RTL 7 is te ontvangen via kanaal 77 en RTL 8 via kanaal 80 binnen het UPC domein.

RTL moet het antwoord op de vraag naar de eerste kijkcijfers van RTL 7 en 8 in HD schuldig blijven. "Deze gegevens hebben wij niet beschikbaar", zegt de woordvoerder. Dat is opvallend voor een nieuw experiment waar veel inspanning in gestoken .

RTL wil evenmin een specifiek antwoord geven op de vraag naar investeringen. Lopen investeringen voor HD-straten in tonnen of miljoenen? Precies bedrag? Wat kost productie in HD extra? Zijn aangekochte programma's  in HD duurder en zo ja, hoeveel?

"Voor films en series in HD-kwaliteit en Nederlandse producties die in HD worden geproduceerd, liggen de kosten inderdaad flink hoger. We doen verder geen uitspraken over geïnvesteerde bedragen. We streven er naar om onze kijkers een zo hoog mogelijke kwaliteit te bieden. Dat blijkt ook uit onze forse investeringen in de uitzendstraat en andere technische faciliteiten."

Over de eigen producties in HD zegt RTL: "Die komen eraan. Het startmoment van uitzenden van Nederlandse producties bij RTL verschilt per titel. Wij kunnen daar op dit moment nog geen concrete data voor geven."

Wel zegt RTL op de vraag staat het momenteel staat met upconverted acties om oude programma's naar HD over te brengen: "Al het SD-materiaal op onze vier zenders wordt upconverted naar HD."

Over de coördinatie van HD op Europees Niveau met RTL Group wil RTL 'geen uitspraken doen." Ook is ongewis wat het commercieel kan opleveren. Hoe staat het met reclame in HD? "Technisch is dit mogelijk. Uiteraard wordt de vraag hierom bepaalt door de adverteerder."

UPC rekent meerwaarde af
 
Uitzenden in HD-kwaliteit maakt deel uit van een bredere samenwerking tussen RTL Nederland en UPC. Er komt tevens aantal nieuwe diensten bij voor klanten van UPC Digitale TV, waardoor het dit jaar nog mogelijk is om RTL Gemist te gebruiken via de Mediabox van UPC.

Naast RTL Gemist wordt een geheel nieuwe functionaliteit aan UPC On Demand toegevoegd. Hiermee wordt het in de nabije toekomst mogelijk om afleveringen van verschillende door RTL uitgezonden TV-series al te bekijken vóórdat deze bij de RTL-zenders te zien zijn. "Nooit eerder werd in Nederland een dergelijke unieke dienst zo grootschalig uitgerold", zegt UPC.

De zenders die onderdeel uitmaken van ons HD-aanbod, zijn de volgende:
Nederland 1,2 & 3, RTL 7 en 8, Eurosport HD, History HD, Discovery HD, National Geographic Channel HD en myZen.tv HD. Ook de zenders Film1 en Sport 1 beschikken over een HD Zender.

Wat is er werkelijk aan percentages aan oorspronkelijke HD-content en opgeschaalde content beschikbaar? "Daarvoor moet je bij de diverse zenders zijn. Daar hebben wij geen invloed op", aldus de UPC-woordvoerder.

UPC-klanten kunnen een tweetal digitale pakketten kiezen, Starter en Royaal, desgewenst met een Mediabox met harde schijf. Als aanvulling op hun Starter of Royaal pakket kunnen zij voor een pakket aan HD-zenders kiezen. Het tarief van een pakket aan HD-zenders bedraagt 9 euro per maand.

Welke percentage kijkt HD? Zijn er HD kijkcijfers met totalen en van verschillende kanalen? "Op deze vraag kunnen we en mogen we geen antwoord geven, want dit is bedrijfs-/ marktgevoelige informatie."
Datzelfde geldt voor de antwoorden op de vragen over de kosten voor HD-productie hen en extra inkoopkosten in het buitenland voor jullie video on demand in HD

Wat staat een snellere ontwikkeling in de weg? "Als kabelbedrijf zijn wij er klaar voor om onze klanten HDTV te bieden. Steeds meer zenders investeren in de mogelijkheden om HDTV door te kunnen geven. Aanbieders zullen goed in kaart willen hebben wat HDTV toevoegt aan hun aanbod, alvorens zij dergelijke (grote) investeringen doen. Dat vraagt tijd.

Tegelijkertijd zetten we in Nederland nu belangrijke stappen vooruit. In ongeveer een jaar was er NL 1,2, en 3 en RTL 7 en 8. RTL 4 en 5 komen in 2010. Het kan zomaar zijn dat dit een motiverend effect heeft op andere aanbieders.

Nieuwe ontwikkelingen vragen tegelijkertijd om duidelijke afspraken. Voorop staat wel dat wij onze klanten graag zoveel mogelijk HD-content willen aanbieden."

RTL lijkt een voorsprong te nemen met UPC, zo beaamt de laatste. "Met straks vier HD-zenders neemt RTL straks een significant deel van het Nederlandse HD-aanbod voor haar rekening. Daarbij komt nog RTL Gemist en RTL On Demand (met als mogelijkheid TV-series te bekijken vóórdat deze bij de RTL-zenders te zien zijn). Met dit aanbod speelt RTL niet alleen een grote rol als HD-content aanbieder, maar is zij zeker een belangrijke partij met wie we (interactieve) digitale televisie verder kunnen ontwikkelen en relevant kunnen maken voor onze klanten."

Andere boeg bij Ziggo

Ziggo gooit het commercieel over een andere boeg dan UPC, blijkt uit de antwoorden van de woordvoerder: "Bij UPC kun je alleen HD-zenders bekijken als je een apart HD-pakket hebt. Ziggo heeft HD-zenders beschikbaar in het voor iedereen te ontvangen Z1. Dat is de basis die iedereen krijgt."

Ziggo biedt daarin HD-zenders Nederland 1, 2 en 3 die in feite nog nauwelijks HD-programma's bieden, Eurosport HD. Ziggo biedt ook een aantal specifieke HD zenders in een apart HD-pakket.

Ziggo wil HD zonder meerkosten aanbieden: "Wij er voorstander van de HD-zenders van RTL en SBS door te geven zonder extra kosten voor onze abonnees. Dus beschikbaar te stellen in ons basispakket. Hierover onderhandelen wij momenteel met deze omroepen."

De motivatie hiervoor: "Ons uitgangspunt is dat de transitie van SD naar HD te vergelijken is met de transitie van zwart/wit naar kleur en dat de kijker daar eigenlijk niet extra voor zou hoeven te betalen. De markt zit tegenwoordig echter heel anders in elkaar, want commerciële zenders overheersen terwijl destijds met de wisseling van zwart/wit naar kleur publieke zenders het beeld bepaalden. Dat heeft tot gevolg dat veel zenders de kosten die zij moeten maken voor HD-uitzending direct willen verhalen op de kijker en dus voorstander zijn van aparte HD-pakketten waarvoor extra betaald moet worden."

Ziggo is daar, in tegenstelling tot UPC, geen voorstander van: "Een groot aanbod van gratis HD-zenders is in ons voordeel omdat concurrerende infrastructuren zoals die van KPN, Tele2 en Digitenne beperkingen kennen bij het doorgeven van HD. Bij KPN en Tele2 ben je afhankelijk van de afstand tot de centrale. Een beetje HD-kanaal heeft ongeveer 16Mb downstream nodig en om dit gegarandeerd te kunnen hebben moet je zo'n beetje in de centrale wonen. Digitenne heeft een capaciteitsprobleem en zou om een HD-kanaal door te geven vier tot zes van de huidige ruim dertig SD-kanalen moeten inleveren."

Maar hoe publiek ook de opvatting, Ziggo wil niet zeggen hoeveel HDTV-pakketabonnees ze heeft en wat de kijkcijfers daarvan zijn: "Dit is concurrentiegevoelige informatie."

Voor een deel is het ook onbekend. Welke percentage kijkt HD? Zijn er HD kijkcijfers met totalen en van verschillende kanalen? "Dat weten wij niet omdat lang niet alle klanten met een HD-ontvanger een abonnement op het HD-pakket hebben. Deze nemen genoegen met de HD-zenders in het Z1-pakket. Bovendien kunnen abonnees op onze Interactieve TV-dienst via video-on-demand naar HD-films en series kijken. Moet je die dan ook meenemen in je kijkcijfers?

Naast de HD-zenders in het voor iedereen te ontvangen basispakket heeft Ziggo een HD-pakket met drie doelgroepzenders zitten. Verder geeft Ziggo ook de betaalzender Film 1 en Sport1 in HD door. "Of wij doelgroepzenders in HD doorgeven is afhankelijk van het feit of deze zenders ook een HD-variant hebben en wat de kosten zijn."

Ziggo is ambitieus met HD: "Komend jaar is onze strategie erop gericht om digitaal definitief te laten doorbreken. Nu hebben al 1,4 miljoen van onze 3,2 miljoen klanten digitaal en HD speelt voor de verdere groei een heel belangrijke rol en wel langs twee pijlers: lineaire HDTV en video-on-demand HDTV.

Ten aanzien van de eerste pijler willen wij zoveel mogelijk HD zenders beschikbaar stellen in het Z1 (basis) pakket. In sommige gevallen zal dat niet lukken omdat de providers er gewoon te veel voor vragen. Deze zenders komen dan in het aparte HD-pakket.

Wat betreft de tweede pijler kopen wij op dit moment grote aantallen HD-films en HD-series in. Als mensen via VOD veel goede content in HD zien, zal de vraag naar lineaire HD-content ook toenemen."

 En nog een punt van kritiek: "Ik heb de indruk dat de HD-dagen primair gericht zijn op lineaire zenders. Echter HD speelt ook een grote rol bij Interactieve TV en VOD en juist daar is wel veel HD-content beschikbaar."

Maar het echte probleem betreft de gebrekkige productie in Nederland, vindt Ziggo: "De voornaamste hindernis is het gebrek aan Nederlandstalige HD-content! Een heel stuk daarachter komen de hoge vergoeding die bepaalde contentproviders willen hebben en de tot nu toe beperkte keuze in HD compatible DTV-apparatuur voor de gebruikers."

Omroepen doen te weinig, en producenten evenmin, vindt Ziggo: "Wat betreft lineaire TV-producenten zien wij dat men erg voorzichtig is. Op zich is dit niet verwonderlijk want de investeringskosten zijn niet gering. Daarbij gaat het niet alleen om opname-apparatuur!

Je producties worden ook duurder omdat bijvoorbeeld de bouw van een set veel duurder wordt. Kun je nu bijvoorbeeld voor een achterwand nog kaasdoek gebruiken omdat dit bij SD eruit ziet als een mooie strakke wand, bij HD zie je dat dit kaasdoek is."

In het buitenland is men vaak voortvarender, vindt Ziggo: "De buitenlandse leveranciers van video on demand-content zijn al een stuk verder. Zij nemen films, series en andere content de laatste paar jaar al in verschillende kwaliteiten op. Sommige leveranciers rekenen voor de HD-kwaliteit iets meer dan bijvoorbeeld de SD-versie maar door de bank genomen is bij deze leveranciers het besef dat HD een must is al veel verder dan bij de aanbieders van lineaire TV."

RTL lijkt een voorsprong te nemen met UPC. Hoe zien jullie dat? "Een voorspong ten opzichte van wie? Bij UPC kun je RTL HD alleen zien als je een geabonneerd bent op een apart HD-pakket. Ik weet bovendien niet hoeveel van de content echt HD is en hoeveel opgewaardeerd wordt tot HD."

CanalDigitaal

CanalDigitaal neemt nu zo veel mogelijk beschikbare HD-kanalen op in het palet, zoals per 1 juli jl. Eurosport HD en History HD. Nederland 1 met de Tour was in HD gratis beschikbaar zonder meerkosten voor iedereen met een smartcard.

Afhankelijk van de technische inrichting bij de abonnee en het abonnement zijn via CanalDigitaal en het ASTRA satellietsysteem op dit moment de volgende HD zenders te ontvangen: Nederland 1, Eurosport, History, National Geographic, Discovery, Brava, MTVN, Eén, Arte, Anixe, Luxe en BBC.

CanalDigitaal biedt twee abonnementen met HD: FamilieHD voor 20 euro per maand en 99 euro eenmalig met een Philips HD-ontvanger en 400 digitale tv en radio  zenders uit Nederland en   de rest van Europa, waaronder 'minimaal 14 HD-zenders.

EntertainmentHD biedt voor 30 euro per maand hetzelfde plus een harddisk ontvanger van Philips om op te nemen en live-tv te pauzeren. Dit pakket biedt acht extra zenders met veel sport en sex in HD.

KPN en Tele2

Vanaf het tweede kwartaal van 2010 wil KPN HD distribueren in haar dienst voor IPTV. Na een jarenlange moeizame start van deze dienst zijn er nu 70.000 abonnees . De marketing van dit tv-product zal KPN intensiveren vanaf april 2010, wanneer  HD beschikbaar komt.

HD wordt mogelijk met een opwaardering van het IP-net naar VDSL2 per april 2010, met glasvezel ontsluiting van 28.000 wijkcentrales. Dit biedt, in theorie downloadsnelheden van 20 tot 250 megabit per seconde.

Ook Tele2 gaat hiervan gebruikmaken voor distributie van HDTV met haar bestaande IPTV-pakket. De woordvoerder van Tele2 zegt nog niet te weten in welke vorm en prijs. "Er is een contract gesloten met Amino voor levering van een settopbox die ook voor HD geschikt is."

Het aantal abonnees wil Tele2 niet noemen. Ze hebben meestal dual play (met internettoegang) of triple play (tv-internet-telefonie) abonnementen.

SBS

SBS Broadcasting beloofde 'nog dit jaar' met HDTV te beginnen met Net 5 HD. De gehele infrastructuur voor de aanlevering van al haar zenders in HD-kwaliteit is nagenoeg operationeel. Met een Eurofiber glasvezelverbinding kan HD beeld heen en weer tussen de hoofdlocatie van SBS en de studio's in Amsterdam aan het IJ en de Mediagateway in Hilversum verbindt. Vanuit deze locaties kan HD naar de distributeurs.

SBS is na veel onderhandelingen naar eigen zeggen bijna rond met de kabelaars Ziggo, UPC en Caiway en met CanalDigitaal*. Net 5 kan relatief veel buitenlandse producties in HD vertonen. Eric Eljon van SBS Broadcasting maakte tijdens de HD Dagen bekend dat NET5 vanaf volgende week in HD uitzendt, Veronica en SBS6 volgen in januari.

* Abusievelijk stond hier eerder dat er al overeenstemming was.

VPRO en EO traag

De Vpro is een vóórloper in Hilversum, maar niet het HDTV, zo blijkt uit de summiere antwoorden van de woordvoerster. De Vpro zendt de Beagle-serie op zondagavond geheel in HD uit. In de vraag (kwantitatief) hoe dat nu wordt bekeken en of dat bijdraagt aan de waardering van de serie (kwalitatief) toont de omroep geen belangstelling. Ze verwijst naar de NPO: "Alle vragen kan de NPO beantwoorden. NPO sluit contracten af met kabelaars. Of hiervan kijkcijfers bekend zijn, zou NPO uitsluitsel kunnen geven."

En wat mogen we na de Beagle nog verwachten aan HD van de VPRO? "Er zijn geen geformaliseerde voornemens, nu slechts incidenteel." Hoe staat het dan met upconverted acties om oude programma's naar HD over te brengen? "Hiervoor moet je bij Beeld en Geluid zijn."

De treinserie Rail Away, de al tien jaar durende documentaireserie over markante spoorlijnen in de wereld, is in dit nieuwe seizoen de eerste productie van de EO in HD-kwaliteit.

Net als de Vpro weet de EO niet hoe het met de distributie loopt en verwijst naar NPO. Dat komt ook door het ontbreken van een visie: "Wij zijn ons aan het beraden op een strategie. Sporadisch komen er wel producties, met name documentaires in HD." En opschalen? "Upconverten gebeurt bij NPO als dat nodig is."

De EO schat dat HD 20 procent extra kost bij een productie, afhankelijk of het een studioprogramma is of niet. "De omroepen bepalen wat HD wordt en of dat dan een programma is bij een buitenproducent dat maakt dan niet echt uit

NCRV enthousiaster

De NCRV is een stuk enthousiaster, en 'bijna' klaar: "Voor de televisiestudio loopt op dit moment een traject om een full HD regie aan te schaffen en te installeren. De verwachting is dat dit in mei 2010 gerealiseerd is. De postproductieomgeving wordt nu ge-upgrade naar een HD omgeving."

Daardoor kan al het materiaal wat in HD gedraaid of aangeleverd wordt ook HD verwerkt en gedistribueerd worden. De 1e fase hiervoor is op 1 januari 2010 afgerond. De 2e fase zal in mei 2010 zijn afgerond.

"Technisch loopt de NCRV voorop. De postproductieomgeving is één van de eerste in Hilversum die volledig HD is uitgevoerd. Ook voor wat betreft de studio geldt dit.
Opschalen heeft niet de hoogste prioriteit: "Nederland 1, 2 en 3 worden nu al HD aangeboden via de kabel. Dit betreft echter content die voornamelijk SD is. Om dit materiaal op de HD kanalen aan te bieden dient er een conversieslag te worden gemaakt. De kwaliteit verbetert dan iets, maar het wordt nooit beter dan het bronmateriaal."

Dat RTL een voorsprong lijkt te nemen, vindt de NCRV een voorbarige conclusie: "Nederland 1,2 en 3 worden al sinds de Olympische spelen in Peking in HD aangeboden. RTL biedt wel HD-versies van hun kanalen aan, maar qua content biedt de Publieke omroep veel meer aan."

Avro wil meer

Volgens David Linssen, Manager Mediatechnologie van de Avro, is de late doorbraak van HD in Nederland vooral te wijten aan de vertraging bij het tot stand komen van de afspraken tussen distributeurs en de NPO: "In feite is pas op 1 juli jl. het 'go'  signaal daar gegeven zodat de Tour de France in HD kon worden uitgezonden. Ondertussen zijn wij begonnen met eigen producties in HD zoals de serie Het Metropole Ontmoet, het Prinsengrachtconcert en de serie 'Tussen Kunst & Kitch'."

Net als de NCRV vind de Avro zich voorloper: "We hebben als eerste onze montageomgeving geheel in HD uitgevoerd en zijn klaar voor het op grotere schaal produceren van HD producties. We maken nu echt bij elke productie de afweging om het wel of niet in HD te doen."

Dat laatste is niet juist: ook de publieke omroep heeft beperkte content. Volgens David Linssen is dit vooral te wijten aan de NPO: "In feite is pas op 1 juli jl. het 'go' signaal daar gegeven naar de Tour de France. Ondertussen zijn wij begonnen met eigen producties in HD zoals de uitzending met het Metropole Orkest, het Prinsengrachtconcert en de serie 'Tussen Kunst & Kitch'."

'In principe' wil de Avro graag alles in HD maken en uitzenden, maar er staan praktische bezwaren in de weg zoals de meerkosten die 5 tot 20 procent van de productie belopen. Linssen: "Veel montage kunnen we zelf ter hand nemen, maar vóór we investeren moeten we nagaan of het de meerkosten waard is. We willen wel een prachtige dramaserie in HD maken, maar ben je dan je dan niet te veel kwijt? Heb je eenmaal alles staan en een kritische massa bereikt voor productie, dan nemen de kosten per programma snel af."

Hoewel RTL nu even de show steelt, vindt Linssen dat de doorbraak voor de NPO aanstaande is: "Iedereen wordt zich nu snel heel bewust van de noodzaak en mogelijkheden om veel meer programma's in HD te maken en verspreiden."
Het 'potje' van de NPO en Ziggo vindt de Avro leuk, maar niet meer dan dat: "Je kunt toch maar een paar procent van de productie hooguit daaruit financieren."

KRO volgt

Dat laatste vindt Michel Nillesen, Hoofd Televisie van de KRO, juist meevallen: "De kleine bijdagen helpen ook, want per uitzending kost het een paar duizend euro extra om in HD te produceren. Maar je krijgt niet zomaar je aandeel van zeg 10 procent uit die 2 miljoen euro, maar moet per programma een aanvraag doen. En de uitkering bedraagt maximaal 10 procent van het productiebudget."

Nillesen zegt in alle eerlijkheid dat hij met de KRO 'geen voortrekkersfunctie in HD ambieert: "We zijn geen innovatieve omroep wat HD betreft. De trein begint te rijden en we willen graag mee. We tasten nu de mogelijkheden af en beginnen met ’T Spaanse Schaep en de dramaserie Penoza."

Dat moment is wel aangebroken, want de KRO bereidt zich voor op een start met HD in 2010. Spaanse Schaep en de nieuwe dramaserie in acht delen Penoza in HD opgenomen om in de loop van 2010 en in 2011 te worden uitgezonden. "Je moet voor de camera in HD zorgen, maar heel veel meer inspanning vergt het niet."

Opname van succesnummers als Boer zoekt Vrouw en Spoorloos in HD is een kwestie van afspraken met de producenten. Die hebben weinig haast volgens Nillesen: "In een tijd van bezuinigen ligt het voor de hand dat de makers kiezen voor de inhoud en dan pas een financiële keuze maken voor HD." Dus Nillesen verwacht wel een HD-doorbraak, maar niet in een hoog tempo.

Vara niet ambitieus

Ook de Vara heeft geen grote ambities met HD, maar heeft wel een startschot gegeven volgens Walter Eggenkamp, Hoofd Media Technologie bij de omroep: "We zullen cabaretregistraties in HD gaan doen en de nieuwe dramaserie Overspel ook."

Eggenkamp hanteert als 'vuistregel' dat HDTV 10 procent extra kost boven SD. Voor een cabaretregistratie van zeg 50 mille komt er dan 5.000 euro bij. Voor serie is geen HD-productiestraat voorhanden bij de Vara en de (post)producenten Cineco Filmore en Filmscan, dus is er een aantal conversieslagen nodig alvorens weer via tape en Mpeg II en nog eens compressie er een HD-signaal ontstaat:

"Drama draaien we op film en wordt vanaf heden volledig HD afgewerkt. Maar voordat de film op zender gaat vindt er een conversie plaats. Idealiter zou je zonder die conversie willen uitzenden, maar dat is vooralsnog niet mogelijk"

Volgens Eggenkamp moeten er meer bijdragen komen van distributeurs dan de 2 miljoen die nu beschikbaar is: "Ook een KPN met Interactieve Televisie, Tele2 en CanalDigitaal zouden mogen bijdragen want ze hebben ook voornemens om met HD meer inkomsten te gaan genereren.

Het Gesprek wel

Ruud Hendriks, directeur en mede-eigenaar van Het Gesprek, zal spreken op de HD-dagen. Hij belooft: "Vanaf 1 januari 2010 is Het Gesprek zo goed als zeker full HD." Wat mag en moet dat kosten? "Dat gaat niemand iets aan."

Wat levert op, ofwel wat is de meerwaarde voor jullie voor de verschillende programma's? "Ons publiek is hoogopgeleid, welstandig en daaronder zitten veel early adaptors. Bovendien is HD onvermijdelijk. Het gaat echt heel hard."

Doen producenten wel mee? Wat kost HD hen en jullie extra? En bij inkoop in het buitenland? Hendriks: "Wij werken nauwelijks met externe producenten. Alle BBC programma's en David Letterman worden al full HD aangeleverd."
Hoe staat het met upconverted acties om oude programma's naar HD over
te brengen? "Wij zenden maar weinig oude programma's uit. Kortom zeer beperkt.

MTV nog niet

"Op dit moment bieden wij bij een aantal partijen wel een zender in HD aan: MTVN HD. We doen dat al per 1 december 2008, dus waren één van de eersten in Nederland. Dit is een HD-zender waar in prime time rond de 80 procent van de programmering full HD is. Buiten prime time is het een combinatie van upconverted content en full HD content. De programmering bestaat uit aangekochte full HD programmering dan wel opnames van MTV zoals de Europe Music Awards, Rock am Ring en The Isle of MTV."
 
Dit zegt Edwin Teerink, Head of Distribution & Affiliate Sales van MTV Networks in Amsterdam-Noord. Hij zegt dat het nog niet duidelijk is wanneer MTV,  TMF, Nickelodeon en Comedy Central in HD zullen gaan uitzenden. Wat zijn de obstakels? "Net zoals bij veel andere omroepen, is er op dit moment nog weinig full HD content beschikbaar. We beschikken wel over HD materiaal, met name eigen registraties van concerten etc."

Hoe staat het met upconverted acties om oude programma's naar HD over
te brengen? "Het upconverten van content behoort inderdaad tot de mogelijkheden en we kijken hier dan ook serieus naar."

Discovery

Discovery was een voorloper met HD in Nederland, want al op 1 november 2006 ging Discovery HD live in Nederland bij de grote kabelaars. Op 1 juli 2009 ging Animal Planet HD live bij Delta in Zeeland. UPC, Ziggo, Caiway, Delta, Canal Digitaal, Glashart en een aantal kleine kabelaars distribueren de zender.

In welk commercieel model: afrekening per kijker, kijktijd, reclame of anders? "Discovery Networks wordt voor al haar zenders betaald door de distributeur", aldus de woordvoerster.

Alle programma's op Discovery HD zijn 'native' HD, dus opgenomen in HD. Er is niets 'upconverted'. Kijkcijfers van afgelopen jaren van de groei van HD zijn er nog altijd niet: "Het aantal abonnees met een HD-decoder is op dit moment nog te beperkt om kijkcijfers te kunnen meten. Discovery Channel is in alle Nederlandse 7 miljoen huishoudens te zien, Discovery HD in een fractie daarvan, zo'n 150.000)
Discovery Nederland ziet geen problemen:

"De groei van het aantal HD abonnees is een kwestie van tijd, vergelijkbaar met de uitrol van kleurentelevisie in de jaren '70 van de vorige eeuw. Het zou mooi zijn als het tempo wat zou versnellen. HD is echt zoveel mooier dan gewone televisie en geeft een zo veel rijkere ervaring, zeker met onze programmering! Seeing is believing ofwel kijken is kopen in dit geval."

Maar het lukt nog maar niet, waarom? "We zien wel een uitdaging die meer door producenten van televisies en tv-distributeurs zou moeten worden opgepakt: teveel mensen met een HD ready of Full HD scherm denken nog steeds dat ze HD in huis hebben omdat ze zo'n scherm hebben en dat is niet zo; men moet ook de digitale decoder upgraden naar een exemplaar wat HD aankan."

Met wat humor: "Dat was bij de overgang van zwart-wit naar kleur wat makkelijker uit te leggen, immers ook op een kleurentelevisie waren Swiebertje en Floris nog steeds in zwart-wit. 8."

De toekomst? "Met de groei van het aantal HD abonnees en het aantal uur beschikbare HD programmering, zullen Discovery HD en Animal Planet HD langzamerhand simultane versies van Discovery Channel en Animal Planet worden. We sluiten ook de komst van nieuwe HD versies van onze andere zenders niet uit. In de VS heeft Discovery inmiddels zes HD simulcast zenders."

DEZE ACTIVITEIT VALT ONDER HET IMMOVATOR CROSS MEDIA EXPERTISECENTRUM. HET IMMOVATOR EXPERTISECENTRUM IS MEDE GEFINANCIERD MET STEUN VAN HET EUROPEES FONDS VOOR REGIONALE ONTWIKKELING VAN DE EUROPESE COMMISSIE

10-11-2009 |