Fiber to the home: De glazen toekomst van Nederland

Op meer en meer plaatsen in Nederland leggen mannen met graafmachines de nieuwe telecomnetwerken van de toekomst aan: glasvezel. Een stille revolutie, want vanuit de industrie hoor je er doorgaans weinig over. Toch is de verglazing van Nederland de moeite van het volgen waard: een nieuwe wereld, met enorme investeringen, ongekende mogelijkheden voor bedrijven en activistische burgers die zich aaneensluiten tot machtsblokken.

Met de glasnetten zijn torenhoge investeringen gemoeid. ‘Tussen de 800 en 1000 euro per aansluiting’, schat Ton van Mil, directeur van iMMovator. Hij is geïnteresseerd in de glasvezelnetwerken, onder meer omdat de AV-bedrijven uit het netwerk van iMMovator er nieuwe diensten op kunnen ontwikkelen. Volgens van Mil zijn twee grote partijen bezig met het verglazen van Nederland: Reggefiber, waarin KPN een belang heeft, en CIF, dat een combinatie is van Rabobank en grote pensioenfondsen, die bereid zijn honderden miljoenen euro’s in het glas te steken, bij wijze van belegging. ‘Wil dat rendabel zijn, dan moet zo’n 40 procent van de aansluitingen actief worden benut’, zegt Van Mil, die betrokken is geweest bij de deal rond het verglazen van heel Amersfoort.

Bewonersmacht
In Amersfoort is zeven jaar geleden iets unieks ontstaan. Vraagbundeling waarbij een bewonersinitiatief voor de investeerder het risico heeft weggenomen om een glasvezelnetwerk aan te leggen. Ton Jansen is vanaf het eerste uur één van de drijvende krachten achter een bijzonder fenomeen: de bewonersinitiatieven. In Oudhollandse stijl hebben groepen burgers zich aaneengesloten om zich sterk te maken voor ‘hun’ plaatselijke glasvezelnetten. Jansen heeft het bewonersinitiatief in zijn eigen wijk Vathorst, een Vinex-locatie in het noorden van de gemeente Amersfoort, opgezet. Profiterend van glas-ambitie van woningcorporatie Portaal die met een investeerder ook bezig was in zijn wijk.

 

In omliggende wijken als Hooglanderveen, Nieuwland, Zielhorst en Kattenbroek ging het op vergelijkbare wijze. Jansen: ‘Vraagbundeling betekent zeggenschap voor de consument en daarmee marktperfectie. Wij doen iets voor de partijen die belang bij de netwerken hebben, dus doen zij iets voor ons. Bewoners creëren de maatschappelijke betrokkenheid en relevantie. Een Stichting kapitaliseert die goodwill van onze inspanningen om meerwaarde te creëren op het bewonersnetwerk.’ Gevolg: de stichting beschikt over bijvoorbeeld camera’s om videoproducties te kunnen maken.

Kansen
‘Eén van de problemen in de glasvezelwereld is het onderscheidende aanbod van diensten. ‘De meeste service providers bieden alleen de bekende triple play abonnementen aan’, zegt Patrick Beitsma, één van de pioniers van het glasnet in Zeewolde en voorzitter van de Stichting Open Netwerk Zeewolde (SONZ). ‘Maar je kunt er veel meer op doen. Het is heel interessant voor het verspreiden van audiovisueel materiaal. Via internet kan dat ook wel, maar dan krijg je matige kwaliteit of het moet flink worden gebufferd.’

Van Mil van iMMovator ziet dan ook kansen voor het bedrijfsleven. ‘Het wordt bijvoorbeeld voor de vele ZZP’ers in de AV-branche makkelijker om met elkaar samen te werken. Zij kunnen worden ingeschakeld bij het innovatief realiseren van maatschappelijke diensten, niet iedereen kan of wil met een camera overweg. Wij kunnen bedrijven in contact brengen met geïnteresseerde partijen, die bijvoorbeeld bezig zijn met maatschappelijke dienstverlening maar nog geen idee hebben van de mogelijkheden van glasvezelnetten. Je kunt ook wonen en werken beter met elkaar combineren. Werkgevers hebben er baat bij als hun werknemers hetzelfde werk dat ze op kantoor doe ook thuis kunnen uitvoeren.’

Op 30 juni heeft iMMovator samen met TNO een eerste bijeenkomst gehouden rondom glasvezel en de kansen voor innovatieve, kleine bedrijven. Bijna 50 deelnemers kwamen naar de Media Academie voor presentaties over het onderwerp, maar vooral ook om zelf mee te denken over oplossingen voor de barrières die ervaren worden bij het aanbieden van diensten rondom Fiber to the Home.

Omroep
In Zeewolde maken de bewoners De Glazet, een kabelkrant op het glas. Bij evenementen worden beelden op het net gezet, maar denk ook aan de wedstrijden van de lokale voetbalvereniging. ‘En we zijn bezig met kerkdiensten, en een project om te zorgen dat zieke kinderen thuis toch de lessen op school kunnen volgen.’

De SBNA in Amersfoort heeft al ruim twee jaar ervaring met WijkTV: de Glaset Hooglanderveen. Jansen en Beitsma benadrukken het sociale element. Ze werken samen met allerlei maatschappelijke organisaties, zijn bezig met educatie, cultuur en zorgdiensten. Van contact met de huisartsenpraktijk om de hoek, tot ouderen stimuleren om meer te bewegen en muziekonderwijs. Dat kan in de vorm van bijvoorbeeld lokale televisiezenders of een serie apps, die je op je scherm aanklikt.

‘Volgens de Mediawet kan er per gemeente maar één publieke omroep zijn’, legt Beitsma uit. Is die er al, dan is zo’n bewonersinitiatief automatisch een commerciële omroep.’ ‘Terwijl zoiets als WijkTV geen massamedium is, daarvoor is het bereik te klein’, vindt Jansen. Bij Buma/Stemra moeten we een zogeheten minimumpakket betalen. Daardoor zijn we beperkt tot uitzendingen van maximaal 12 minuten per uur. We willen best betalen binnen onze mogelijkheden.’ De grenzen van Buma/Stemra (12 minuten per uur) lijken snel te worden overschreden. Om deze maatschappelijke innovatie mogelijk te maken en te kunnen pionieren met nieuwe media moeten er goede afspraken komen met rechtenhoudende partijen.

Hyperlokaal
Welke kant het opgaat, is niet zo helder. ‘Uiteindelijk zal ongeveer 80 procent van Nederland worden verglaasd’, voorspelt Beitsma. ‘De toekomst van het glas zit volgens mij in specifieke toepassingen, zoals voor zieke kinderen, of contact met opa via een app.’
‘Concurreren op prijs met de grote kabelaars is kansloos’, denkt Jansen. ‘De glasnetten moeten het hebben van hun onderscheidend vermogen, de bewonersinitiatieven.’

‘Maatschappelijke dienstverlening, doelgroep tv’, noemt Van Mil sterke punten. ‘En de gemeenten moeten het voorbeeld geven.’

Bas Nieuwenhuijsen

18-08-2011 | Uit het netwerk