De nieuwe mediawet

De nieuwe Mediawet ligt ter besluitvorming in de Tweede Kamer en wordt naar verwachting nog voor het zomerreces behandelt. Marjan Hammersma vertelt op het Mediapark Jaarcongres 2008 dat een nieuwe wet nodig was om ruimte te bieden aan nieuwe activiteiten van de publieke omroepen en vanwege eisen die Europa stelt aan alle lidstaten. Belangrijkste wijziging is het multimediale karakter van de wet, die ruimte gaat geven voor activiteiten op andere platforms dan radio en tv. Daarnaast komt er meer ruimte voor crossmediale samenwerking, de programmavoorschriften worden vervangen door prestatie-overeenkomsten en de reclameregels worden versoepeld.

In 2005 probeerde staatssecretaris Medy van der Laan al de oude mediawet te moderniseren. Zij wilde tegelijkertijd de taakopdracht en de organisatiestructuur wijzigen en dat bleek een brug te ver te zijn. Het huidige kabinet vindt het huidige bestel vitaal genoeg en wil dat juist bekrachtigen. Het is wel belangrijk te zorgen dat de publieke omroep haar taak op alle platforms (dus niet alleen rtv) kan uitoefenen. Minister Plasterk heeft zich in het nieuwe wetsvoorstel dus geconcentreerd op de taakopdracht. De verwachting is dat de Tweede Kamer het nog voor het zomerreces behandelt. En dat is hard nodig, want allerlei nieuwe activiteiten van de publieke omroepen (zoals websites en themakanalen) zijn volgens de huidige mediawet formeel gezien ‘illegaal’. De nieuwe beschrijving van de taakopdracht geeft meer grondslag in de wet voor alles wat de publieke omroep doet.

Zie ook:

• nieuwsbericht ministerie OCW: Kabinet akkoord met nieuwe Mediawet (februari 2008)
• kamerbrief minister OCW, 5 oktober 2007 (publieke omroep)
• vernieuwing publieke omroep

Belangrijkste wijzigingen

• de opvallendste wijziging in de nieuwe mediawet is de multimediale taakopdracht.
• onderscheid tussen hoofd- en neventaken is vervallen, de wet heeft nu betrekking op alle vormen van elektronisch aanbod
• een nieuwe werkwijze voor het vaststellen van activiteiten
• de programmavoorschriften voor de landelijke publieke omroepen worden vervangen door prestatie-overeenkomsten
• ruimere mogelijkheden voor crossmediale samenwerking
• haatzaaien: 2x een strafrechterlijke veroordeling voor haatzaaien leidt tot intrekken van de aanwijzing / erkenning
• verbod op alcoholreclame tussen 6.00 uur ’s morgens en 21.00 uur

Nieuwe taakopdracht
De opdracht voor de publieke omroep wordt om informatie, cultuur, educatie en verstrooiing te bieden en te voldoen aan democratische, sociale en culturele behoeften. De publieke omroep moet voor iedereen toegankelijk blijven, dat betekent dat iedereen toegang moet hebben tot de tv-zenders 1, 2 en 3, de radiozenders 1 tot en met 5, een regionale en een lokale zender. Nieuw in de wet is de opdracht te innoveren (op het gebied van nieuwe media en verspreidingstechnieken).

Prestatieovereenkomst
De huidige wet kent programmavoorschriften, maar die zijn belemmerend voor multimediaal aanbod en worden als ondoorzichtig ervaren. Daarom worden ze vervangen door prestatieovereenkomsten . Een prestatieovereenkomst is de vertaling van het beleidsplan van de omroep. Belangrijk is dat het een afspraak is met het publiek. Het streven is er geen al te ambtelijk stuk van te maken, maar vooral een verantwoording richting het publiek. Het is een praktische afspraak over bijvoorbeeld het aantal films, documentaires, de programmamix en de aanpak van vernieuwing. Het Commissariaat voor de Media toetst de prestatieovereenkomst wel, maar heeft geen sanctie-taak. Als er sancties nodig zijn, worden die voortaan geregeld binnen de prestatieovereenkomst.

Overigens geldt dit alleen voor de landelijke publieke omroep; het programmavoorschrift voor een regionale omroep is ongewijzigd gebleven. Overigens kan een regionale omroep wel een prestatie-overeenkomst sluiten met de provincie en een lokale omroep met de gemeente.

Nieuwe werkwijze
De noodzaak voor een nieuwe werkwijze heeft echt te maken met het opereren in Europa. De landelijke publieke omroep moet een basisaanbod verzorgen van drie tv-kanalen en vijf radiokanalen.

Voor de overige activiteiten moet eens per vijf jaar een onderbouwing worden gegeven in een concessie-beleidsplan. Het Commissariaat voor de Media en de Raad voor Cultuur geven advies aan de minister van OCW, die er vervolgens een besluit over neemt. Bijstellingen kunnen worden gedaan via de jaarlijkse mediabegroting. Ongewijzigd blijft dat de raad van bestuur verantwoordelijk is voor de programmering en de omroepen voor de inhoud.

Crossmediale samenwerking
Crossmediale samenwerking op redactioneel gebied is geen probleem. Lastiger wordt het als er geld in het spel is. De publieke omroep mag geen bijdrage leveren aan winst van derden en moet onafhankelijk zijn. Uitgangspunt is dat elke schijn van belangenverstrengeling wordt voorkomen. De regels worden wel iets verruimd. Voor sport, ideële doelen en educatieve programma’s (dat laatste is een nieuwe categorie) komt er meer ruimte voor het vermelden van namen en logo’s van partners in de titel van een programma.

Veel vragen over crossmediale samenwerking
Het bovenstaande lijkt helder, maar riep discussie op aan de hand van het programma Cultuurshake , een samenwerking tussen de Avro en het Uitburo. Het blijkt dat ook het ministerie van OCW nog puzzelt hoe precies met dit soort cases moet worden omgegaan. Je mag wel redactioneel samenwerken, maar bijvoorbeeld niet helpen met het verspreiden van kaartjes. OCW wil klachten over concurrentievervalsing voorkomen. Maar waar ligt de grens? Als een omroep bijvoorbeeld een programma maakt met een krant, dan mag de naam van de krant worden vermeld. Er mag echter geen abonnement op de krant worden gepromoot. Maar mag een link op de website van het programma naar de website van de krant wel? Hierop viel niet direct een antwoord te geven. Het uitgangspunt is dat er niets aan de hand is als je zaken ‘om niet’ of met gesloten beurs doet met andere publieke instellingen.

 

Nieuw voor commerciële omroepen
Voor commerciële omroepen zijn de belangrijkste wijzigingen:

• het versoepelen van de reclameregels
• haatzaaien: 2x een strafrechterlijke veroordeling voor haatzaaien leidt tot intrekken van de aanwijzing / erkenning
• verbod op alcoholreclame tussen 6.00 uur ’s morgens en 21.00 uur (RTL conformeert zich daar vrijwillig aan)

Versoepelen reclameregels
De belangrijkste wijzigingen in de reclameregels zijn:

• film mag vaker worden onderbroken
• minimumduur is verkort tot 1 minuut
• split screen reclame wordt mogelijk
• er mogen slogans bij sponsoruitingen worden geplaatst
• verruiming van de mogelijkheden voor titelsponsoring

Distributie
In de nieuwe mediawet wordt met name de digitale doorgifte beter geregeld door een doorgifteverplichting bij een significant aantal eindgebruikers). Overigens geldt de doorgifteverplichting voor het dominante netwerk, in Nederland is dat op dit moment de kabel.

Meer informatie over de nieuwe Mediawet is te vinden op de website van het ministerie van OCW. De status van de wet is bijvoorbeeld te volgen via de wetgevingskalender .

Hieronder vindt u de volledige presentatie van Marjan Hammersma:

20-06-2008 | iMMovator