Cross Media Monitor 2008: speren op cross media

Waar zitten de kansen voor de creatieve industrie en de ICT-sector in het noordelijk deel van de Randstad? Dat is wat de Cross Media Monitor 2008 ons laat zien. Na het succes van de Cross Media Monitor 2006 waar convergentie van middelen erg belangrijk bleek te zijn blijkt dit jaar dat er vooral gespeerd moet worden op cross media. Dat is waar Bob Verburg, voorzitter van het bestuur van iMMovator, tijdens één van de ontbijtsessies van het Mediapark Jaarcongres 2008 mee start.

Dit jaar heeft de monitor een aantal extra’s. Allereerst is er meer aandacht voor de financieel-economische resultaten van de creatieve industrie en de ICT-sector zowel op macro als micro-niveau. Op microniveau zijn via de Rabobank de bedrijfsresultaten berekend in de creatieve industrie en de wijze waarop de bedrijfsactiviteiten worden gefinancierd. Daarnaast is er ook een aantal ontwikkelingen zichtbaar geworden sinds de vorige monitor, zowel voor de Noordvleugel als voor de tien grootste gemeenten in het gebied.

Monique Roso van TNO neemt ons mee naar de belangrijkste resultaten van de Cross Media Monitor 2008. Allereerst vertelt Monique dat er dit jaar een driedeling is gemaakt voor de creatieve industrie omdat er totaal verschillende economische trajecten lopen.

Creatieve industrie
1. kunsten: scheppende kunst, theaters en podia, evenementen
2. media & entertainment: uitgeverij, film, omroep, RTV-producties, journalistiek
3. creatieve zakelijke dienstverlening: architectuur, stedenbouw, reclame, ontwerpers

ICT-sector
1. contentindustrie: uitgeverij, film, omroep, RTV-producties, journalistiek, reclame, ontwerpers
2. dienstverlening: drukkerij en overig reproductie, consultancy, datacentra, webhosting en -exploitatie, softwareontwikkeling
3. hardwarebedrijven: productie computers, RTV- en AV-apparatuur, telematica, technische ontwerpbureaus

Bij deze indeling hebben we te maken met een klein stukje overlap. De contentindustrie van de ICT-sector komt de creatieve zakelijke dienstverlening van de Creatieve industrie tegen omdat de contentindustrie voor een deel door reclame en ontwerpers van de Creatieve Industrie gevuld wordt.

Wat is het landelijke beeld van de Creatieve Industrie?

• Opvallend is dat het aandeel van de Noordvleugel dominant is.
• Ook de 3 aandelen zijn in de Noordvleugel erg mooi verdeeld. Dit in tegenstelling tot de andere gebieden.
• Daarnaast blijkt uit kwalitatieve studies dat de contacten tussen de drie sectoren in de Noordvleugel beter zijn dan die in de rest van Nederland.

Wat is het landelijke beeld van de ICT-sector:

• In de Noordvleugel zit relatief een groot aandeel van de dienstensector, maar ook van de contentsector.

Wat is het landelijk beeld bij ICT en Creatieve Industrie samen:

• Noordvleugel heeft relatief een zeer groot aandeel t.o.v. de rest van het land.
• Er is sprake van een behoorlijke ‘overlap’, dit is waar de Creatieve Industrie de ICT-sector ontmoet.

Waar concentreert de Creatieve Industrie zich:

• De Creatieve Industrie concentreert zich in de Noordvleugel. Amsterdam staat in absolute aantallen als grootste met 57.000 banen! Ook hier zie je een prachtig evenwicht.
• Haarlem heeft als enige een vergelijkbaar profiel, maar op een veel kleinere schaal.
• Andere concentratiesteden zijn: Breda, ’s Hertogenbosch, Eindhoven, Arnhem, Nijmegen, Groningen, Rotterdam en Den Haag. Dus concentratiesteden zijn veelal de grote steden van Nederland (waar veel inwoners zijn).

Waar concentreert de ICT-sector zich:

• Op zich zie je een vergelijkbaar patroon als bij de Creatieve Industrie, alleen zijn Breda en Arnhem helemaal weggevallen.
• Eindhoven komt hier opeens duidelijk naar voren.
• Kijkend naar de verschillende deelsectoren zie je dat er in de ICT-setor veel meer dienstverlening is.

Kijkend naar de groei van het aantal banen van 1996 – 2007 zien we dat de groei voornamelijk te vinden is in delen van de Randstad, Almere, Groningen en ook Utrecht. Wat hierbij op te merken valt is dat de er voornamelijk groei is waar er ook ruimte was om te groeien!

De ontwikkeling van de gecombineerde ICT + Creatieve Industrie 1996 – 2005 – 2007
Kijkend naar de grafiek zien we dat er in 2005 (vorige meetmoment) sprake was van een dip. Daarnaast zie je dat er in deze branches er bij een hoogconjunctuur een grotere stijging is. Maar als het slecht gaat het ook écht slecht gaat. Wat bijzonder is, is dat de creatieve industrie wel in al die tijd hard doorgegroeid is terwijl dat in de ICT-sector niet zo was. Ook is de stijging in deze sectoren hoger dan de groei van de (totale) economie.

Wat is er te zeggen over de groei in de 10 belangrijkste steden in de Noordvleugel

• Amsterdam sterktste groeier. Aandeel is echter maar 17%, al is dit t.o.v. landelijk (= 10%) wel veel hoger.
• De banengroei in de sectoren is groter dan in de rest van de economie
• Hilversum is sterk afhankelijk van de creatieve industrie, maar relatief blijft Hilversum achter.
• Haarlem heeft een probleem, blijft duidelijk achter. Het verliest zelfs banen.

Wat zijn de economische kerncijfers als we kijken naar de banen en omzet?
Meeste banen in kleine bedrijven en grote bedrijven:

• bedrijven met 0-5 banen: 26% (Noordvleugel: 26%)
• bedrijven met meer dan 50 banen: 46% (Noordvleugel: 50%)

Sterkste banengroei in:

• bedrijven met 0-5 banen: 46% (Noordvleugel: 40%)
• bedrijven met meer dan 50 banen: 21% (Noordvleugel: 39%)
• hoogste gemiddelde jaarlijkse groei: eenpitters/freelancers

Omzet ICT+CI Nederland: € 65 mrd (Noordvleugel: € 21 mrd)

• omzetgroei Nederland p.j.: 3,9% (Noordvleugel: 4,8%)
• outperformers: Amsterdam, Utrecht, Amersfoort, Almere, Haarlemmermeer, Nieuwegein
• underperformers: Hilversum, Zaanstad, Amstelveen, Haarlem

Al met al zien we dus dat de Noordvleugel heel veel potentie heeft. En dit zou in de toekomst gebruikt kunnen worden.

Op welke manier dat kan wordt in de daarop volgende presentatie beantwoord door Prof. dr. Paul Rutten, Hoogleraar digitale media, Universiteit Leiden. Paul geeft aan dat er een deel 2 geprobeerd is te maken naar aanleiding van het onderzoek dat gedaan is. In dit deel wordt geprobeerd een visie te beschrijven ten aanzien van de kansen voor de Noordvleugel.

Er is een aantal zaken waar je rekening mee moet houden. Je zit namelijk in de Randstad en daardoor heb je te maken met mondiale ontwikkelingen. Dus moet je regionale hulpbronnen organiseren wil je met anderen kunnen concurreren. Daar zou de Noordelijke vleugel zich in kunnen onderscheiden.
Er is dan wel behoefte aan stimulansen. En dan zou er dus juist gekeken moeten worden naar het breukvlak van ICT en Creatieve Industrie, waar cross media dan een veelbelovend domein is voor dit geografische gebied.

Hoe moet je dan naar cross media kijken?

Je hebt te maken met convergentie. Er zijn bepaalde gebieden die veel met elkaar samenwerken:

• Media, telecommunicatie en software
• Elektronische netwerken (kabel, mobiel en telecom worden op elkaar aangesloten)
• Sectoren in de media-industrie (de content vloeit in elkaar over, tv – internet- radio, etc)
• Economie als geheel (ook bedrijven die niet in de uitgeefwereld zitten, gaan zich steeds meer bewegen naar activiteiten die hiermee te maken hebben)

Waar zitten dan de kansen in de cross media?
Je kunt in de huidige tijd niet meer zonder het internet. Er zijn dus vele partijen die iets met het web doen. Dus eigenlijk moet je formats ontwikkelen die over alle platformen heen gaan. Dus ga je van mediamix naar cross media en daarmee is cross media een strategisch concept geworden. Met de inzet van cross media kunnen we eigenlijk ook zien dat cross media een eigen sector is geworden. Want behalve het feit dat je het als strategie wilt voeren zijn er ook nu allerlei bedrijven die je hierbij kunnen faciliteren.

Kijkend naar deelgebieden als content en facilitair dan zijn er wat bijzonderheden te zien.

Content:
- Uitgeverijen: Zitten vaak regionaal
- Omroep: iets geconcentreerder

- Entertainment: Hilversum en Amsterdam die eruit springen
- Advertising: Ook weer rondom een aantal grote steden

Faciliterende bedrijven:
- Telecomsector: Voornamelijk in de Randstad met Groningen als uitspringer
- Katalyserende bedrijven (die de crossmedia een pushgeven, databanken, webhosting, etc): Rotterdam, Amsterdam, Utrecht en omstreken.

Wat zijn nu de conclusies van het rapport?
De Noordvleugel van de Randstad kan een soort draaischijf worden voor ICT en Creatieve Industrie: Cross mediaal gezien kan dit veel gaan voorstellen. Daarbij is de Noordvleugel tegelijk ook een markt en laboratiorium waar je elkaar kunt vinden en waar je kunt ontwikkelen en samenwerken. Daarmee kun je ook buiten de Noordvleugel dingen bereiken!

Binnen de Noordvleugel kun je spreken van een topklasse infrastructuur die je ook écht kunt gebruiken. En dus zou je moeten kijken of je internationaal kunt gaan werken en daarbij gaat kijken naar de kansen van nieuwe diensten, formats of de Noordvleugel als contenthub. Als laatste is daarbij een heterogene samenstelling van bedrijven erg belangrijk. Die bedrijven dienen als markt, maar tegelijkertijd ook als ontwikkelplek. Dus moet er zorgvuldig gekeken worden naar bedrijven die aanvullend zijn.

Na afloop werd de Cross Media Monitor door Bob Verburg officieel overhandigd aan Marjan Hammersma, directeur Media, Letteren en Bibliotheken, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Hieronder vindt u de hele presentatie van Monique Roso.

Hieronder vindt u de hele presentatie van Paul Rutten

Deel I van de Cross Media Monitor is hier te downloaden.
Deel II van de Cross Media Monitor is hier te downloaden.

De Cross Media Monitor is bovendien te bestellen voor een bedrag van 30 euro, via Paula van Wolfswinkel.

18-06-2008 | iMMovator